Đề tài tín dụng ưu đãi cho học sinh, sinh viên tại ngân hàng chính sách Xã Hội

ĐỀ TÀI: một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng đối với học sinh sinh viên tại phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Đạ Tẻh

I. Lý do chọn đề tài
Học sinh sinh viên chính là tương lai của đất nước, là lực lượng nòng cốt để xây dựng đất nước giàu mạnh, phát triển (Huệ Huyền, 2018). Tuy nhiên, do ảnh hưởng của chiến tranh và hoàn cảnh đất nước sau chiến tranh để lại nhiều sinh viên Việt Nam vẫn là những sinh viên ở hộ cận nghèo và nghèo. Theo kết quả điều tra, theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2016-2020, tổng số hộ nghèo trên toàn quốc là 2.338.569 hộ (chiếm 9,88%), hộ cận nghèo là 1.235.784 hộ (chiếm 5,22%) (Vũ Thi, 2016). Từ thực trạng đó, việc được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi với chi phí thấp cho đối tượng học sinh sinh viên từ lâu đã được Nhà nước quan tâm và triển khai, mở ra con đường cho những sinh viên nghèo hiếu học thay đổi cuộc đời.
Huyện Đạ Tẻh là huyện phía nam tỉnh Lâm Đồng. Tổng diện tích tự nhiên 526,9 km2. Dân số cuối năm 2008 là 53.178 người, gồm 13 dân tộc sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chung chiếm 23,75%, đồng bào dân tộc gốc Tây Nguyên chiếm 5,3% dân số. Huyện Đạ Tẻh là huyện trọng điểm về lương thực của Tỉnh (Phòng LĐTBXH huyện Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng – 2010). Với diện tích đất nông nghiệp chuyên trồng lúa 2.500 ha, hàng năm huyện sản xuất trên 30.000 tấn lương thực, trong đó hiện có 1.250 ha lúa chuyên sản xuất lúa chất lượng cao theo dự án đã được tỉnh phê duyệt. Ngoài ra, huyện Đạ Tẻh là địa bàn có diện tích lớn về vùng nguyên liệu: điều (trên 3000 ha), mía (750ha), dâu (350 ha). Riêng cây cao su đang được nhân dân tập trung đầu tư phát triển mạnh. Huyện Đạ Tẻh có tổng diện tích đất lâm nghiệp là 36.017 ha (gồm 48 tiểu khu) chiếm 68,71% trên tổng diện tích đất tự nhiên, trong đó có 30.849 ha rừng sản xuất (UBND huyện Đạ Tẻh, 2018). Từ đó cho ta thấy đa số các hộ gia đình trên địa bàn huyện Đạ Tẻh đều làm nghề nông nghiệp, với mong muốn học sinh sinh viên có thể tiếp cận nguồn vốn để theo đuổi việc học tập gây dựng sự nghiệp và phụ giúp gia đình, chính quyền địa phương cần có giải pháp để nâng cao chất lượng các gói tín dụng cho học sinh sinh viên nghèo trên địa bàn huyện Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng.
Sau gần 10 năm Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai thực hiện chương trình tín dụng đối với học sinh sinh viên theo quyết định số 157/2007/QĐ-TTg ngày 27/9/2007 của Thủ tướng Chính phủ (Ngân hàng Chính sách xã hội, 2007), đến nay đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, được Đảng, Chính quyền các cấp và đặc biệt là con em hộ nghèo, hộ hoàn cảnh khó khăn đồng tình ủng hộ. Theo số liệu báo cáo 15 năm của Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Lâm Đồng, dư nợ tín dụng học sinh sinh viên tại huyện Đạ Tẻh đến thời điểm 30/6/2017 là: 17.917 triệu đồng đã cho thấy, trong những năm qua Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Đạ Tẻh đã phối hợp tốt với cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai sâu rộng tín dụng đối với học sinh sinh viên tại các xã trong huyện. Nhờ đó đã tạo điều kiện cho hàng trăm học sinh sinh viên thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, hộ khó khăn được vay vốn đi học, đảm bảo cho các em có chi phí trang trải để yên tâm học hành. Góp phần nâng cao trình độ dân trí cho các hộ gia đình hộ nghèo, cận nghèo, các đối tượng chính sách. Đặc biệt là giúp cho các xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc, các xã nghèo trong huyện có thêm nguồn lực trình độ cao để góp phần thực hiện tốt mục tiêu xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới, giúp cho các đối tượng thuộc diện được vay vốn tìm kiếm các công việc tốt hơn, tăng thu nhập, cải thiện cuộc sống, vươn lên thoát nghèo bền vững.
Để nguồn vốn tín dụng ưu đãi này nhanh chóng, kịp thời đến với các đối tượng được thụ hưởng theo đúng chính sách của Nhà nước, tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện tại địa phương, ngoài việc cần thiết nhận được sự hướng dẫn, sâu sát của Ngân hàng Chính sách xã hội cần thiết phải có sự tuyên truyền, phổ biến rộng rãi thông tin đến các đối tượng chính sách được thụ hưởng. Qua hơn 10 năm triển khai, mặc dù chi nhánh tỉnh Lâm Đồng nói chung và huyện Đạ Tẻh nói riêng đã có nhiều nỗ lực song phạm vi thực hiện cũng như hiệu quả hoạt động vẫn còn hạn chế, đã nảy sinh nhiều bất cập đòi hỏi cần phải có những giải pháp hữu hiệu nhằm điều chỉnh kịp thời. Một số học sinh thuộc diện đặc biệt khó khăn của huyện vẫn chưa nhận được chế độ hỗ trợ chi phí học tập kịp thời (huyện Đạ Tẻh (Lâm Đồng) có tổng cộng hơn 2.150 học sinh thuộc diện có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn cần được hỗ trợ chi phí học tập theo quy định, với tổng số tiền trên 1,3 tỷ đồng trong năm 2015-2017) (Quang Sáng, 2017); Theo lộ trình, đến năm học 2020 – 2021, mức học phí của một số trường đại học có thể sẽ tăng gấp đôi hoặc gần gấp 3 so với hiện nay; Doanh số cho vay giảm mạnh do mức vay thấp so với nhu cầu thực tế; Sự chậm trễ về thủ tục xác nhận của các trường Đại học; Nợ quá hạn tăng cao…(Bùi Tư, 2018); Nguồn vốn cho vay đối với học sinh sinh viên chưa có tính lâu dài, cơ cấu nguồn vốn chưa hợp lý; việc xác định các đối tượng hộ nghèo, cận nghèo, khó khăn đối với cấp xã chưa được làm thường xuyên ảnh hưởng đến quyền lợi của các hộ có nhu cầu vay vốn; thực tế nhu cầu chi phí của học sinh sinh viên đối với ngày càng lớn trong lúc đó mức cho vay chỉ đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu học tập của các em; Tình trạng học sinh sinh viên ra trường nhưng vẫn không tìm được việc làm đã ảnh hưởng đến công tác quản lý thu hồi vốn cho Nhà nước; Chưa có cơ chế xử lý rủi ro thích hợp đối với chương trình học sinh sinh viên đã làm cho công tác xử lý rủi ro còn nhiều vướng mắc tại địa phương… Mặc dù đã có một vài nghiên cứu trước đây về chuyên đề này của một số tác giả Nguyễn Hữu Đức (2010), Trần Đức Viên (2017), Phạm Hiệp (2014), … song thấy rằng việc giải quyết vấn đề còn chưa thỏa đáng và còn cần phải bổ sung cho hoàn thiện, đặc biệt để đánh giá sự hiệu quả của chính sách tín dụng sinh viên đứng dưới góc độ tài chính Ngân hàng.
Bên cạnh đó, trong những năm trở lại đây, đặc biệt từ năm 2013 đến nay, tỷ lệ nợ quá hạn của chương trình tín dụng học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng có chiều hướng gia tăng qua các năm cả về số liệu tuyệt đối lẫn tương đối: 8 triệu đồng (2014); 28 triệu đồng (2015); 47 triệu đồng (2016); 60 triệu đồng (2017) (Số liệu Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Đạ Tẻh). Đặt ra yêu cầu bức thiết cần phải xác định được những nguyên nhân làm giảm hiệu quả của gói tín dụng dành cho học sinh sinh viên ở huyện Đạ Tẻh trong những năm gần đây. Xuất phát từ thực tế đó, tác giả đề xuất nghiên cứu “Hiệu quả hoạt động tín dụng đối với học sinh sinh viên tại Ngân hàng Chính sách xã hội, chi nhánh huyện Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng”.
II. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu chung: Nghiên cứu này được thực hiện với mong muốn đề ra những giải pháp hữu hiệu cho ngân hàng tại địa phương nói riêng và Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Đạ Tẻh nói chung tìm ra những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả gói tín dụng sinh viên từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ hoàn thành mục tiêu đề ra của ngân hàng.
Mục tiêu cụ thể: Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm đạt được ba mục tiêu cụ thể:
i. Tìm hiểu thực trạng công tác tín dụng học sinh sinh viên hiện nay tại Ngân hàng Chính sách xã hội, chi nhánh huyện Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng.
ii. Tìm hiểu các khó khăn và những nguyên nhân dẫn đến các khó khăn, hạn chế thực hiện gói tín dụng học sinh sinh viên hiện nay tại Ngân hàng Chính sách xã hội, chi nhánh huyện Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng.
iii. Đề xuất các hàm ý quản lý cho các nhà quản lý, các cấp chính quyền địa phương trong việc nâng cao hiệu quả gói tín dụng học sinh sinh viên cả nước nói chung và ở Huyện Đạ Tẻh nói riêng.
III. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: hiệu quả gói tín dụng học sinh sinh viên của Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Đạ Tẻh, tỉnh Lâm đồng giai đoạn 2013 – 2017.
Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu này được thực hiện tại huyện Đạ Tẻh – tỉnh Lâm Đồng với các đối tượng phỏng vấn là những những khách hàng và chuyên gia đang làm công tác quản lý tại Ngân hàng CSXH huyện Đạ Tẻh – Lâm Đồng trong khoảng thời gian từ tháng 01/2018 đến 06/2018. Số liệu thứ cấp phân tích từ năm 2013 đến năm 2017.
IV. Ý nghĩa của nghiên cứu
Nghiên cứu này được tiến hành một cách hoàn toàn khách quan dựa trên tình hình thực tế tại Ngân hàng CSXH huyện Đạ Tẻh tỉnh Lâm Đồng, do đó kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng về mặt thực tiễn góp phần nâng cao hiệu quả gói tín dụng học sinh sinh viên của Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng trong thời gian sắp tới.
Một là, kết quả nghiên cứu cung cấp những hiểu biết về thực trạng thực hiện công tác tín dụng dành cho học sinh sinh viên của Ngân hàng Chính sách xã hội tại huyện Đạ Tẻh – Lâm Đồng trong thời gian qua, đồng thời tìm ra những nguyên nhân ảnh hưởng đến hiệu quả công tác thực hiện từ đó đề xuất những viện pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả gói tín dụng này.
Hai là, kết quả của nghiên cứu có thể được sử dụng làm nguồn tài liệu tham khảo cho các nhà quản lý và hoạch định chính sách cải thiện chất lượng các chương trình tín dụng HSSV tại Ngân hàng Chính sách xã hội chi nhánh Đạ Tẻh hoặc ở địa phương khác.
V. Cấu trúc của đề tài
Đề tài này gồm có ba chương như sau:
LỜI MỞ ĐẦU
Chương này giới thiệu về lý do hình thành đề tài, tính cấp thiết của đề tài, qua đó nêu lên mục tiêu mà đề tài hướng đến từ đó định hướng các đối tượng, phạm vi nghiên cứu cũng như ý nghĩa thực tiễn của đề tài.
Chương 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
Chương này giới thiệu tổng quan về cơ sở lý thuyết của đề tài, những nghiên cứu có liên quan đến hiệu quả hoạt động trong lĩnh vực tín dụng của ngân hàng. Dựa trên những lý thuyết đó để đánh giá hiệu quả tín dụng HSSV đáp ứng những mục tiêu nghiên cứu.
Chương 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TÍN DỤNG ƯU ĐÃI HSSV TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN ĐẠ TẺH TỈNH LÂM ĐỒNG
Chương này giới thiệu tổng quan về Ngân hàng Chính sách xã hội, chi nhánh huyện Đạ Tẻh – Lâm Đồng, về lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức, các gói tín dụng đang được áp dụng và thành quả đạt được trong những năm qua; Đồng thời, trình bày các kết quả nghiên cứu định tính thông qua các chỉ số hiệu quả tài chính đánh giá hiệu quả tín dụng HSSV trong giai đoạn 2013 – 2017, trên cơ sở biện luận đưa ra những thông tin hữu ích đối với nhà quản lý.
Chương 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Chương này kết luận về kết quả nghiên cứu, thảo luận và kiến nghị một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng đối với học sinh sinh viên tại phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng từ đó đánh giá về những đóng góp, hạn chế và những hướng nghiên cứu tiếp theo.